Kan de euro ooit de dollar als wereldmunt opvolgen?

De dominantie van de Amerikaanse dollar als wereldreservevaluta staat al decennia buiten kijf. Maar de geopolitieke verschuivingen van de afgelopen jaren, gecombineerd met een groeiend Europees kapitaalmarktuniform, wakkeren een oud debat opnieuw aan: kan de euro ooit de dollar van zijn troon stoten? Voor Nederlandse beleggers is dit geen academische kwestie — het raakt direct aan valutarisico, rendement en de samenstelling van internationale portefeuilles.

Van pond naar dollar: een les in monetaire machtsoverdracht

Wie de geschiedenis kent, weet dat reservevaluta's niet eeuwig duren. Tot ver in de twintigste eeuw was het Britse pond sterling de spil van het mondiale financiële systeem. Londen was het centrum van handel en kapitaal, en het pond de taal van internationale transacties. Dat veranderde met de Bretton Woods-conferentie van 1944, toen de naoorlogse economische orde werd herschikt rond de Amerikaanse dollar — gekoppeld aan goud en gesteund door de grootste economie ter wereld.

De omwenteling van pond naar dollar voltrok zich niet van de ene op de andere dag. Het duurde decennia, aangejaagd door twee wereldoorlogen die de Britse economie uitputten en het Amerikaanse aandeel in de wereldhandel deden exploderen. Dat tempo is relevant: wie verwacht dat de euro morgen de dollar vervangt, vergeet dat dit soort verschuivingen generaties beslaat.

De dollar onder druk — maar nog lang niet verslagen

Toch zijn er serieuze signalen dat de dollarhegemonie aan erosie onderhevig is. De Amerikaanse overheidsschuld nadert de 40 biljoen dollar. De politieke volatiliteit in Washington — van begrotingsimpasses tot handelspolitiek — ondermijnt het vertrouwen in de dollar als ultiem veilig anker. Bovendien gebruiken steeds meer landen bilaterale handelsovereenkomsten waarbij de dollar wordt omzeild: China en Rusland handelen deels in yuan, Saudi-Arabië overweegt olie-transacties buiten de dollar om.

Tegelijkertijd blijft de dollar op dit moment onvervangbaar: circa 58% van alle mondiale valutareserves bestaat uit dollars. De euro komt op ongeveer 20%. Goud, de yuan en andere valuta's verdelen de rest. Zo'n kloof overbruggen vergt meer dan politieke wil — het vergt diepe, liquide kapitaalmarkten, rechtszekerheid en geopolitiek gewicht.

Wat de euro sterker — én zwakker — maakt

De euro heeft één fundamenteel nadeel ten opzichte van de dollar: de muntunie heeft geen gemeenschappelijke fiscale unie. De Federal Reserve kan snel en daadkrachtig handelen; de ECB moet rekening houden met 20 lidstaten met uiteenlopende belangen. De eurocrisis van 2010–2015 liet zien hoe kwetsbaar de constructie is als markten het vertrouwen verliezen.

Toch zijn er duidelijke troeven. De Europese Unie is als handelsmacht mondiaal even groot als de VS. Het NextGenerationEU-programma — waarbij de EU voor het eerst gemeenschappelijke schulden uitgeeft — kan de kiem zijn van een echte Europese veilige obligatie. Als dat gebeurt, krijgt de euro het fundament dat het tot nu toe mist. Voor beleggers die hun valutarisico bij internationaal beleggen willen begrijpen, is dit een cruciaal ontwikkelingspunt om te volgen.

De rol van goud, crypto en alternatieve valuta's

Niet iedereen gelooft dat de euro de logische opvolger is. Sommige economen wijzen op een multipolar valutasysteem: een wereld waarin de dollar, euro, yuan en mogelijk digitale centrale bankvaluta's (CBDC's) gelijkwaardige rollen spelen. Anderen speculeren op een hernieuwde rol voor goud als neutrale reserve — een discussie die ook relevant is als je nadenkt over de vraag welk asset beter beschermt tegen inflatie: goud of bitcoin.

Impact op Nederlandse beleggers met internationale portefeuilles

Voor de gemiddelde Nederlandse belegger is de kans klein dat dit debat op korte termijn directe gevolgen heeft. Maar de onderliggende trends zijn wél relevant. Een afzwakkende dollar ten opzichte van de euro betekent dat eurozone-beleggers met posities in Amerikaanse aandelen of een MSCI World ETF een valutahoofdpijn krijgen: het rendement in dollars kan positief zijn, maar in euro's teruggerekend valt het lager uit.

Dat valutarisico is de komende jaren extra relevant als de dollar structureel terrein verliest. Een goed gespreide portefeuille — met de beste ETFs voor Nederlandse beleggers in 2026 — houdt hier al rekening mee door geografisch te spreiden over niet alleen de VS maar ook Europa, opkomende markten en grondstoffen.

Wat betekent dit voor jou als belegger?

De verschuiving van het pond naar de dollar duurde decennia. Een verdere verschuiving van dollar naar euro — of naar een multipolair systeem — zal net zo traag verlopen. Dat betekent niet dat je niets hoeft te doen, maar wel dat panische herpositionering niet nodig is.

Concrete stappen die je nu al kunt zetten:

• Spreid geografisch: Beperk je niet tot de VS. Europese aandelen en ETFs profiteren bij een relatief sterkere euro.
• Monitor valutarisico actief: Zeker bij grote posities in dollar-activa is het verstandig dit periodiek te evalueren.
• Overweeg valuta-gehedgede ETFs: Sommige ETFs bieden een euro-afgedekte variant aan, zodat het valutarisico grotendeels wordt weggenomen.
• Houd goud bij: Als veilig alternatief bij valutaonzekerheid behoudt goud zijn relevantie, ongeacht welke munt dominant wordt.
• Volg Europese kapitaalmarktintegratie: Nieuwe Europese obligaties of verdere begrotingsunie zijn vroege signalen die de euro als reservevaluta kunnen versterken.

De vraag of de euro de dollar ooit naar de kroon steekt, heeft geen eenvoudig antwoord. Maar de achterliggende dynamiek — van geopolitieke fragmentatie tot Europese integratie en valutarisico — is voor elke belegger met een internationale portefeuille een onderdeel van de beleggingsstrategie dat structureel aandacht verdient.