De Amerikaanse dollar domineert al ruim tachtig jaar de wereldeconomie. Maar de tekenen van slijtage stapelen zich op. Handelsoorlogen, oplopende begrotingstekorten en geopolitieke fragmentatie zetten het vertrouwen in de greenback onder druk. En dat roept een fundamentele vraag op: is de euro klaar om het stokje over te nemen?
De dollar verloor in 2025 ruim 8% van zijn waarde ten opzichte van een mandje wereldmunten. Centrale banken wereldwijd diversificeren hun reserves naar euro, goud en andere valuta. Dat heeft directe gevolgen voor uw beleggingsportefeuille — zeker als u veel belegt in Amerikaanse aandelen of ETFs.
Van pond naar dollar: hoe een wereldmunt verdwijnt
Geschiedenis leert ons dat reservemunten niet eeuwig duren. Het Britse pond regeerde anderhalve eeuw lang als anker van de wereldhandel — totdat twee wereldoorlogen en een implosie van het Empire de fakkel doorgaven aan de dollar. Dat proces duurde decennia en verliep grillig. Toch is het paradigma uiteindelijk gekanteld.
De dollar pakte de rol op na de Bretton Woods-conferentie van 1944, toen de VS de enige grote economie was met intacte productiecapaciteit. Het fundament was eenvoudig: vertrouwen, liquiditeit en geopolitieke macht. Vandaag staat juist dat fundament ter discussie.
Waarom het vertrouwen in de dollar brokkelt
De escalerende handelsconflicten onder de nieuwe Amerikaanse administratie sturen signalen die handelslanden nerveus maken. Sanctiewapens, importtarieven en druk op bondgenoten ondermijnen de neutraliteit die een reservemunt vereist. Wie garandeert dat dollartegoeden volgend jaar niet bevroren worden, zoals bij Russische reserves in 2022?
Tegelijkertijd lopen de Amerikaanse schulden op naar recordhoogtes. Het begrotingstekort bedraagt inmiddels meer dan 6% van het bbp — een niveau dat historisch gepaard gaat met valutadevaluatie. En de Federal Reserve heeft de balans na jaren van kwantitatieve verruiming nog altijd niet volledig afgebouwd.
Centrale banken in Azië, het Midden-Oosten en Latijns-Amerika reageren pragmatisch: ze verhogen hun euroreserves, kopen goud en sluiten bilaterale handelsverdragen in lokale valuta. Voor wie wil weten hoe u uw portefeuille beschermt tegen valutaschommelingen, biedt ons artikel over valutarisico bij internationaal beleggen een praktische handleiding.
Is de euro een realistisch alternatief?
Op papier heeft de euro veel te bieden. De eurozone is na de VS de grootste economische blok ter wereld, met een diepe obligatiemarkt, een stabiele centrale bank en een geloofwaardig inflatiebeleid. De ECB heeft bovendien bewezen slagvaardig te kunnen optreden in crisissituaties — denk aan de 'whatever it takes'-interventie van Draghi en de pandemie-obligatieprogramma's.
Maar er zijn serieuze obstakels. De eurozone kent geen gezamenlijk fiscaal beleid. Duitsland en Nederland houden vast aan begrotingsdiscipline; zuidelijke lidstaten kampen met hoge schuldquotes. Zonder een echte Europese schatkist en een liquide markt voor gezamenlijke eurobonds blijft de euro beperkt als reservevaluta. Beleggers die al uitzoeken hoe EUR/USD trading werkt, weten dat het valutapaar extreem gevoelig is voor dit soort fundamentele verschuivingen.
- Groeiend vertrouwen van centrale banken buiten het Westen
- Stabiele ECB met geloofwaardig inflatiebeleid
- Europees noodfonds (ESM) versterkt financiële stabiliteit
- Geopolitieke neutraliteit ten opzichte van de dollar
- Sterk exportblok met handelsoverschot
- Geen gezamenlijk begrotingsbeleid binnen de eurozone
- Diepte van de Europese obligatiemarkt ver onder de VS
- Politieke fragmentatie (Italië, Hongarije, opkomend populisme)
- Lage economische groei en achterblijvende productiviteit
- Afhankelijkheid van buitenlandse energiebronnen
Multipolariteit als nieuwe norm
De meeste economen verwachten geen nette estafette van dollar naar euro. Waarschijnlijker is een multipolair systeem waarin dollar, euro, de Chinese renminbi en goud naast elkaar functioneren als reservemiddelen. Dat is minder efficiënt, maar wel een logisch gevolg van een wereld die geopolitiek verder uiteendrijft.
Voor goudminnaars is dit een interessant moment: de prijs van het edelmetaal schoot in 2025 naar nieuwe recordhoogtes, mede doordat centrale banken als China en India massaal goud inkoopten als dollar-alternatief. Wie in dit thema wil beleggen, kan goud ETFs overwegen als onderdeel van een gediversifieerde portefeuille.
Een verschuiving in reservemunten verloopt altijd geleidelijk en is nauwelijks te voorspellen op de korte termijn. Pas uw portefeuille niet radicaal aan op basis van speculatie over een 'dollar-crash'. Valutadiversificatie is verstandig, maar overdreven posities in één valuta of edelmetaal brengen eigen risico's mee.
Wat betekent dit voor jou als belegger?
Voor de gemiddelde Nederlandse belegger zijn de gevolgen concreet. Een zwakkere dollar betekent dat uw S&P 500 ETF in euro's minder waard wordt, zelfs als de Amerikaanse beurs in dollar-termen stijgt. Wie voor 100% belegt in dollar-genoteerde fondsen zonder valuta-afdekking, loopt structureel wisselkoersrisico.
Praktische stappen die u kunt overwegen:
- Spreiding over regio's: Voeg Europese en opkomende markten toe naast de VS
- Valuta-gehedgede ETFs: Sommige fondsen bieden een euro-gehedgede variant
- Goud als buffer: Historisch presteert goud goed bij dollar-zwakte
- Obligaties in euro: Europese staatsobligaties bieden valutaneutraal rendement voor Nederlandse beleggers
- Vermijd paniekbeslissingen: Reservemuntenverschuivingen duren decennia
De dollar verliest grip, maar blijft voorlopig de dominante wereldmunt. De euro heeft de fundamenten om een grotere rol te spelen, maar mist de institutionele diepgang en politieke eenheid die daarvoor nodig zijn. Voor Nederlandse beleggers is het devies: spreid uw valutablootstelling, overweeg goud als hedge en houd de ECB-beleidsontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Een multipolaire wereld vraagt om een multipolaire portefeuille.
Mike Schonewille
Oprichter & Hoofdredacteur
Als beleggingsliefhebber weet ik hoe overweldigend de keuze voor de juiste broker of crypto exchange kan zijn. Welk platform? Welke kosten? Welke beveiliging? Daarom startte ik Beleggen Startgids: zodat jij in een oogopslag de beste brokers, exchanges en beleggingscursussen kunt vergelijken met eerlijke reviews en actuele informatie.
Doopie Cash
Populairste trading cursus van Nederland
- Leer technische analyse stap voor stap
- Dag- en swingtrading strategieën
- Live trading sessies & community
- Door 100.000+ studenten gevolgd
⚠️ Trading brengt risico's met zich mee. Je kunt (een deel van) je inleg verliezen. In samenwerking met Doopie Cash.
