Is de euro de volgende wereldreservemunt na de dollar?

Reservemunten worden niet gekozen op een vergadering of vastgelegd in een verdrag. Ze groeien organisch, gedreven door vertrouwen, economische macht en geopolitieke realiteit. Het Britse pond domineerde de wereldhandel gedurende de negentiende en vroeg-twintigste eeuw, totdat twee wereldoorlogen en een ineenstortend imperium het stokje dwongen over te dragen aan de dollar. Nu, ruim tachtig jaar later, klinkt opnieuw de vraag: staat het tijdperk van de dollar op het punt te eindigen — en is de euro de logische opvolger?

De dollar wankelt, maar valt nog niet

De afgelopen maanden heeft de dollar een opmerkelijke koersbeweging doorgemaakt. Waar een agressief tariefbeleid onder Trump normaal gesproken de dollar versterkt — importbeperkingen leiden immers tot minder vraag naar buitenlandse valuta — lijkt nu het omgekeerde te gebeuren. Beleggers wereldwijd reageren niet op de tarieven zelf, maar op de onzekerheid die ze veroorzaken. En onzekerheid is de ergste vijand van een reservemunt.

De dollar vertegenwoordigt nog altijd circa 58% van de wereldwijde valutareserves, ver voor de euro (20%) en de Chinese yuan (minder dan 3%). Die dominantie geeft de VS enorme privileges: goedkopere leningen, meer geopolitieke invloed en een permanente vraag naar Amerikaanse staatsobligaties. Maar privileges zijn niet eeuwig. Wie belegt in plaats van spaart, weet dat rendementen uit het verleden geen garantie bieden voor de toekomst — en hetzelfde geldt voor valutadominantie.

Waarom juist de euro in beeld komt

De euro heeft jarenlang in de schaduw gestaan. De schuldencrisis van 2010-2015 legde de institutionele zwaktes van de muntunie bloot: één munt, zeventien (later twintig) begrotingen, en geen gezamenlijke schatkist. Maar de situatie is veranderd. De introductie van NextGenerationEU — waarbij de Europese Commissie voor het eerst op grote schaal schulden uitgeeft namens de unie als geheel — creëerde iets wat er nooit eerder was: een Europees veilig actief.

Dat is cruciaal. Een reservemunt heeft behoefte aan liquide, veilige obligaties. De markt voor euro-denomineerde staatsobligaties is fragmentarisch vergeleken met de Amerikaanse treasurymarkt. Maar als Europa doorgaat op de ingeslagen weg — en dat debat woedt volop in Brussel en Frankfurt — kan de eurozone steeds aantrekkelijker worden voor centrale banken die hun reserves willen diversifiëren. Voor Nederlandse beleggers die al obligaties opnemen als onderdeel van hun pensioenopbouw, is dit geen abstracte discussie.

De historische les van het pond

De overgang van pond naar dollar was niet plotseling. Het pond bleef tientallen jaren na de Tweede Wereldoorlog nog een significante reservemunt, ook nadat de economische macht al verschoven was. Reservemunten sterven langzaam. Ze erodiseren door een opeenstapeling van vertrouwensbreuken, politieke besluiten en alternatieve opties.

Economen wijzen op drie factoren die een transitie versnellen:

• Politieke onbetrouwbaarheid — wanneer het land achter de reservemunt beleid voert dat andere landen benadeelt
• Sancties als wapen — het bevriezen van Russische dollarreserves na 2022 deed bij veel niet-westerse centrale banken een alarmbel afgaan
• Geloofwaardiger alternatief — pas wanneer er een serieuze concurrent is, versnelt de diversificatie

De euro voldoet aan de derde voorwaarde steeds beter, maar heeft nog een lange weg te gaan qua institutionele architectuur.

Wat betekent dit voor valutarisico in je portefeuille?

Voor Nederlandse beleggers speelt valutarisico een grotere rol dan velen beseffen. Wie belegt in een Nasdaq 100 ETF, heeft automatisch een grote dollarblootstelling. Elke verzwakking van de dollar ten opzichte van de euro tast het rendement aan voor Europese beleggers — zelfs als de Amerikaanse beurs in dollars stijgt.

In 2025 zagen we dat fenomeen duidelijk: de S&P 500 steeg in dollars, maar daalde in euro's door de zwakkere dollar. Beleggers die niet hadden nagedacht over hun valutarisico, werden onaangenaam verrast.

Wat betekent dit voor jou als belegger?

Een volledige verschuiving van dollar naar euro als wereldreservemunt is geen scenario voor de komende vijf jaar — maar de trend naar multipolariteit in het monetaire systeem is wél al zichtbaar en relevant voor uw beleggingsstrategie vandaag.

Concrete stappen die u kunt overwegen:

• Spreiding over valuta's: Zorg dat uw portefeuille niet uitsluitend in dollars is uitgedrukt. Europese aandelen, goud en yen-denominaties kunnen als hedge dienen.
• Overweeg valuta-afgedekte ETFs: Voor de langetermijnbelegger in Amerikaanse aandelen kan een EUR-hedged variant zinvol zijn in periodes van dollarzwakte.
• Volg de ECB én de Fed: De renteverschillen tussen de eurozone en de VS zijn de belangrijkste koretermijndrijver van EUR/USD. Een smallere spread = sterkere euro.
• Wees sceptisch over snelle verschuivingen: Reservevaluta-transities duren decennia. Paniekbeslissingen op basis van politiek nieuws zijn zelden verstandig.