Record: meer centrale banken dan ooit willen goud kopen

Goud heeft al eeuwenlang een bijzondere plek in het financiële systeem — maar wat er nu gaande is op de markt voor monetaire reserves, overtreft alles wat we de afgelopen decennia hebben gezien. Nooit eerder gaven zoveel centrale banken tegelijkertijd aan dat ze hun goudreserves willen uitbreiden. Voor particuliere beleggers is dit een signaal dat niet genegeerd mag worden.

Een historisch keerpunt op de goudmarkt

Centrale banken zijn geen impulsieve beleggers. Ze denken in decennia, niet in kwartalen. Wanneer een meerderheid van de wereld's monetaire autoriteiten besluit dat goud een groter deel van hun reserves moet uitmaken, zegt dat iets fundamenteels over de staat van het mondiale financiële systeem. En precies dat is nu aan de hand.

Uit het meest recente onderzoek van de World Gold Council — de internationale brancheorganisatie voor de goudsector — blijkt dat het percentage centrale banken dat aangeeft de komende twaalf maanden goud te willen kopen op een historisch record staat. Tegelijkertijd is het percentage dat wil verkopen tot een historisch dieptepunt gedaald. De beweging gaat maar één kant op.

Dit is geen toeval, en het is zeker geen modegril. Achter deze collectieve beslissing van centrale bankiers schuilt een reeks geopolitieke en economische factoren die direct relevant zijn voor iedereen die nadenkt over zijn beleggingsstrategie.

Waarom kopen centrale banken massaal goud?

De redenen voor deze goudkoorts onder monetaire autoriteiten zijn divers, maar hangen nauw met elkaar samen. Het gaat om een samenspel van geopolitiek wantrouwen, macro-economische verschuivingen en een heroriëntatie op wat 'veilig' is in het internationale financiële systeem.

De-dollarisering als structurele trend

De dominantie van de Amerikaanse dollar als wereldreservemunt staat al jaren onder druk, maar is de laatste jaren flink versneld. Aanleiding was onder meer het bevriezen van Russische dollarreserves na de invasie van Oekraïne in 2022 — een maatregel die veel landen deed inzien hoe kwetsbaar ze waren als ze te afhankelijk zijn van in dollars luidende activa die onder Amerikaanse jurisdictie vallen.

Goud is hierop het perfecte antwoord: het heeft geen tegenpartijrisico, het kan niet worden bevroren door een buitenlandse mogendheid en het heeft intrinsieke waarde die niet afhankelijk is van het beleid van één centrale bank. Landen als China, India, Polen, Turkije en diverse Golfstaten hebben hun goudaankopen de afgelopen jaren dan ook dramatisch opgevoerd.

Wantrouwen in westerse staatsobligaties

Traditioneel parkeerden centrale banken hun reserves grotendeels in Amerikaanse staatsobligaties (Treasuries) en in mindere mate in Europese staatsobligaties. Dit was veilig, liquide en leverde rente op. Maar de combinatie van hoge schulden in westerse landen, politieke instabiliteit en de ervaringen met het gebruik van financiële sancties als geopolitiek wapen heeft dit beeld fundamenteel veranderd.

Goud biedt wél zekerheid — ook als de geopolitieke verhoudingen verder verslechteren. Het is niet voor niets dat juist landen die zich in een gespannen relatie met het Westen bevinden, het hardst aan het goud kopen zijn.

Inflatiehedge op institutioneel niveau

De inflatieschok van 2022-2024 heeft ook bij centrale banken de herinnering aan koopkrachtverlies levend gehouden. Goud heeft historisch bewezen zijn waarde te behouden in periodes van hoge inflatie. Op institutioneel niveau is de conclusie daardoor simpel: een hoger goudgehalte in de reserves beschermt de koopkracht van de nationale reserves beter dan een portefeuille vol staatsobligaties met reële negatieve rentes.

De cijfers: wie koopt hoeveel?

De aankopen van centrale banken zijn de afgelopen jaren astronomisch gestegen. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de meest actieve centrale banken op de goudmarkt en hun geschatte aankoopvolumes.

Land / centrale bank	Netto aankoop (tonnen, 2024-2025)	Totale goudreserves (2026, tonnen)	% van totale reserves
China (PBoC)	~290 ton	~2.400 ton	~5%
India (RBI)	~120 ton	~900 ton	~11%
Polen (NBP)	~90 ton	~480 ton	~17%
Turkije (TCMB)	~75 ton	~620 ton	~30%
Singapore (MAS)	~45 ton	~230 ton	~4%
Tsjechië (CNB)	~20 ton	~50 ton	~3%
Totaal centrale banken (world)	~1.000-1.200 ton/jaar	~38.000 ton	gem. ~17%

Bron: World Gold Council, IMF IFS data, schattingen op basis van publieke rapportages. Cijfers zijn indicatief.

Wat opvalt: ook Europese landen als Polen en Tsjechië zijn actieve kopers geworden. Dit is veelzeggend — zelfs landen die formeel deel uitmaken van het westerse bondgenootschap diversifiëren weg van dollarobligaties richting fysiek goud. Voor Nederland is dit trouwens een interessant gegeven: De Nederlandsche Bank heeft al decennialang een relatief grote goudpositie (ruim 600 ton), grotendeels opgeslagen in New York, Londen en Amsterdam. Dat beleid blijkt achteraf een vooruitziende blik te zijn geweest.

Wat dit signaleert voor de goudprijs

De fundamentele vraag voor beleggers is natuurlijk: wat betekent deze institutionele vraag voor de goudprijs? Het antwoord is genuanceerd, maar neigt naar positief.

Centrale banken zijn structurele kopers, geen traders. Ze kopen niet bij dalende koersen om snel te verkopen bij stijgende koersen. Ze bouwen reserves op voor de lange termijn. Dit betekent dat de vraagkant van de goudmarkt structureel is versterkt — er is als het ware een permanente vloer onder de vraag gelegd die er vijftien jaar geleden nog niet was.

In 2022 kochten centrale banken wereldwijd ruim 1.000 ton goud — het hoogste niveau in meer dan 55 jaar. In 2023 en 2024 bleef de vraag op vergelijkbaar hoog niveau. In 2025 stegen zowel de aankoopvolumes als de goudprijs naar nieuwe records. De correlatie is niet toevallig: als de grootste institutionele kopers ter wereld tegelijk willen kopen, stijgt de prijs.

Toch is voorzichtigheid geboden. Voor particuliere beleggers is het verleidelijk om te redeneren: "centrale banken kopen, dus ik koop ook." Maar goud levert geen dividend, geen coupon en geen huur op. Het rendement bestaat uitsluitend uit koersstijging. En die is niet gegarandeerd, zeker niet op de korte termijn.

De positie van de Nederlandse belegger

Voor Nederlandse particuliere beleggers is goud lange tijd een enigszins exotische belegging gebleven — iets voor goudbugs en doemdenkers. Dat beeld is aan het kantelen. Steeds meer mainstream vermogensbeheerders en pensioenfondsen nemen goud op als serieuze component in een gespreide goudportefeuille.

De Nederlandse belegger heeft meerdere manieren om in goud te participeren:

• Fysiek goud — munten of baren, via aanbieders zoals Gold Republic. Voordeel: geen tegenpartijrisico. Nadeel: opslagkosten, minder liquide.
• Goud-ETF's — zoals iShares Physical Gold ETC (IGLN) op Euronext Amsterdam, of Invesco Physical Gold ETC. Voordeel: laagdrempelig en liquide via je broker. Let wel op de liquiditeit bij niche ETF's.
• Goudmijnaandelen — aandelen in bedrijven als Newmont, Barrick Gold of Agnico Eagle. Hogere volatiliteit dan fysiek goud, maar ook hogere potentiële rendementen.
• Goudrekeningen — bij sommige Nederlandse banken en gespecialiseerde platformen kun je fractioneel goud kopen en aanhouden.

Elk van deze opties heeft andere kosten- en risicostructuren. Zo betaal je bij fysiek goud hogere spreads en opslagkosten, maar heb je geen tegenpartijrisico. Bij ETF's betaal je een jaarlijkse beheervergoeding (TER), maar kun je snel in- en uitstappen. Let bij de aankoop van goud altijd op de bid-ask spread — bij minder liquide goudproducten kan dit een serieuze kostenpost zijn.

Historische parallellen: wat kunnen we leren van het verleden?

De huidige situatie heeft historische precedenten, al is de schaal ongekend. Na de Nixon-shock van 1971 — waarbij de koppeling van de dollar aan goud werd losgelaten — volgde een decennium van hoge inflatie en stijgende goudprijzen. Centrale banken die toen goud hadden, zagen hun reserves in reële waarde stijgen. Wie had verkocht (zoals het IMF en diverse Europese landen in de jaren negentig en vroege tweeduizenden), beet later op de vingers.

Het meest pijnlijke voorbeeld voor Nederland: Gordon Brown, de Britse minister van Financiën, verkocht tussen 1999 en 2002 circa 400 ton Brits staatsgoud tegen bodemprijzen van $250 tot $300 per troy ounce. Dat goud is nu meer dan twintig keer zo veel waard. De "Brown Bottom" geldt sindsdien als het spreekwoordelijke voorbeeld van wat je níet moet doen met goudreserves.

Centrale banken hebben die les geleerd. Ze verkopen niet meer; ze kopen. En dat structurele gedragspatroon is precies wat de huidige goudmarkt fundamenteel anders maakt dan twintig jaar geleden.

Wat betekent dit voor jou als belegger?

De recordvraag van centrale banken naar goud is geen reden om panisch je aandelenportefeuille te liquideren en alles in goud te stoppen. Maar het is wél een serieus signaal dat het de moeite waard is om je allocatie naar veilige-havenactiva kritisch te bekijken.

Concreet zijn er drie lessen te trekken uit dit nieuws:

• Diversificeer bewust. Als zelfs de meest risicomijdende institutionele beleggers ter wereld — centrale banken — hun allocatie naar goud verhogen, is dat een argument om ook als particulier minimaal 5% van je portefeuille in goud aan te houden. Meer beleggen als een pro betekent ook institutioneel denken.
• Kies de juiste vorm. Voor de meeste Nederlandse beleggers is een goud-ETF de meest toegankelijke en kostenefficiënte manier. Overweeg fysiek goud alleen als je een significante positie wilt opbouwen buiten het financiële systeem.
• Houd de reële rente in de gaten. De goudprijs beweegt omgekeerd evenredig met de reële rente (nominale rente minus inflatie). Zolang de reële rente laag of negatief blijft, heeft goud de wind mee. Stijgt de reële rente structureel, dan wordt de kans op verdere goudprijsstijgingen kleiner.

Tot slot: goud is geen get-rich-quick investering. Het is een verzekering tegen systeemrisico's — en de premie voor die verzekering is momenteel hoog omdat veel andere beleggers hetzelfde denken. Maar als de redenen waarom centrale banken massaal goud kopen (geopolitieke spanning, de-dollarisering, wantrouwen in fiat-valuta) de komende jaren aanhouden, dan is goud als onderdeel van een gespreide portefeuille een rationele keuze.