Thematische ETF's: welke trends domineren en wat kost het je echt?

Thematische ETF's staan voor een recordgroei: het belegd vermogen steeg in 2025 met bijna 50% naar $467,9 miljard. Toch toont wetenschappelijk onderzoek dat slechts 9% van deze fondsen een brede wereldindex weet te verslaan over een periode van 15 jaar.

Beleggen in thematische ETF's brengt risico's met zich mee: je kunt je inleg geheel of gedeeltelijk verliezen. Dit artikel is geen persoonlijk beleggingsadvies. Raadpleeg bij twijfel over jouw specifieke situatie een onafhankelijk financieel adviseur.

Wat zijn thematische ETF's en hoe werken ze?

Een thematische ETF volgt geen brede marktindex zoals de MSCI World, maar richt zich op één specifiek thema of maatschappelijke trend. Denk aan kunstmatige intelligentie, defensie, schone energie, genomics of de circulaire economie. Met één aankoop krijg je exposure aan een mandje bedrijven die actief zijn binnen dat thema.

Het grote verschil met een brede ETF zit in de concentratie. Een ETF op de MSCI World bevat ruim 1.400 aandelen verspreid over tientallen sectoren en landen. Een thematische ETF bevat doorgaans 25 tot 60 posities, allemaal gebonden aan hetzelfde thema. Dat beperkte aantal maakt je kwetsbaarder als een paar bedrijven tegenvallen, of als het thema zelf uit de gratie raakt.

In Europa zijn thematische ETF's vrijwel altijd UCITS-fondsen, wat betekent dat ze vallen onder Europese beleggingsregelgeving en verhandeld worden op beurzen zoals Euronext Amsterdam. De fondsbeheerder selecteert bedrijven op basis van een thematische index of eigen criteria. Dat actievere selectieproces is mede de reden dat de kosten structureel hoger liggen dan bij passieve brede indexfondsen. Meer hierover in de kostensectie verderop.

Thematische ETF's zijn een aanvulling op een brede portefeuille, geen vervanging. Ze bieden gerichte blootstelling aan een specifieke trend, maar het concentratierisico is aanzienlijk groter. Beleggen hierin kan ook betekenen dat je je inleg geheel kwijtraakt als het thema minder in trek raakt of als het fonds wordt opgeheven. Lees meer over de basisprincipes in ons ETF-kenniscentrum.

Hoe groot is de thematische ETF-markt in 2025?

Het belegd vermogen in thematische ETF's wereldwijd bereikte in november 2025 een recordstand van $467,9 miljard, aldus Investment Executive. Dat is een stijging van 49,6% ten opzichte van jaareinde 2024, toen het vermogen nog op $312,8 miljard stond. De netto instroom over de eerste elf maanden bedroeg $69,6 miljard, het op één na hoogste jaarlijkse totaal ooit, alleen overtroffen door 2021.

In Europa groeide de thematische markt naar een recordomvang van 52 miljard euro, gedreven door defensie en AI, meldt Investment Officer. Ter vergelijking: J.P. Morgan verwacht dat het totale Europese ETF-vermogen kan groeien van 2,2 naar 6 biljoen dollar richting 2030. Thematisch is een klein maar snel groeiend segment van die totale markt.

Opvallend is ook de opmars van actieve ETF's. Hun aandeel in de mondiale ETF-instroom steeg van 7% in 2019 naar 27% in 2025. Actieve thematische ETF's proberen verder te gaan dan een standaard thema-index door stockpicking en sectorrotatie toe te voegen. Dat gaat bijna altijd gepaard met hogere kosten en niet aantoonbaar betere resultaten.

Defensie en AI domineren: welke thema's spelen in 2026?

De twee meest dominante thema's in Europa in 2025 waren defensie en kunstmatige intelligentie. De VanEck Defense UCITS ETF groeide razendsnel: het fondsvermogen verviervoudigde in slechts zeven maanden en bereikte in maart 2025 de grens van $4 miljard, aldus Financial Investigator. Daarmee werd het de grootste thematische ETF in heel Europa. De totale instroom in defensie-ETF's bedroeg in de eerste helft van 2025 al €548,4 miljoen, meldt ETFWorld.

De aanjager is geopolitiek: verhoogde NAVO-budgetten na de oorlog in Oekraïne en toenemende geopolitieke spanningen zorgden voor hernieuwde interesse in de sector. Maar let op: defensie-ETF's zijn een ethisch beladen keuze. Ze zijn ook sterk afhankelijk van politieke besluitvorming, wat het koersrisico vergroot ten opzichte van brede industriefondsen.

Semiconductors en AI-infrastructuur volgden als tweede pijler. De netto instroom in Europese semiconductor-ETF's bedroeg €1,1 miljard in 2025, terwijl infrastructuur-ETF's gericht op data centers en energienetwerken €553 miljoen ophaalden. De logica: AI-systemen zijn afhankelijk van chips en rekencapaciteit, en wie belegt in AI-infrastructuur, kijkt automatisch naar halfgeleiderbedrijven.

Schone energie bleef een derde relevante categorie. Wereldwijd werd in de eerste helft van 2025 een record $386 miljard geïnvesteerd in nieuwe hernieuwbare-energieprojecten. Toch presteerden clean energy ETF's wisselvallig, mede door rentegevoeligheid en beleidsonzekerheid. Voor 2026 worden waterbeheer, gezondheidstech en verdere AI-infrastructuur als opkomende thema's genoemd. Wat populair lijkt, is echter vaak al verwerkt in de koersen.

Welke thematische ETF's zijn er en wat kosten ze?

Om thematische ETF's vergelijkbaar te maken met een breed indexfonds, staan hieronder vier fondsen op een rij. De kostenverhouding is direct zichtbaar en het verschil in spreiding is opvallend. De gegevens zijn afkomstig van de fondsbeheerders zelf.

Wat direct opvalt: het breed gespreide Vanguard-fonds is goedkoper dan elk thematisch fonds in de tabel, terwijl het meer dan 80 keer zoveel posities bevat. De circulaire economie-ETF heeft maar 26 posities, wat betekent dat een paar slechte bedrijven direct een groot effect hebben op de waarde van je belegging.

De kosten van thematische ETF's variëren sterk. Sommige niche-fondsen, met name actief beheerde varianten, overstijgen de 1% TER. Dat is een directe aftrekpost op je jaarlijks rendement, jaar na jaar. Lees voor een volledig overzicht van aanbod en vergelijkingen ook de pagina over de beste brokers in Nederland.

Wat kost een thematische ETF werkelijk per jaar?

Brede index-ETF's rekenen een Total Expense Ratio (TER) van 0,03% tot 0,15% per jaar, meldt Longbridge Academy. Thematische ETF's rekenen doorgaans 0,40% tot 0,80% per jaar. Sommige actieve varianten overstijgen de 1%. Dat verschil klinkt klein, maar heeft over langere looptijden een fors effect op je eindvermogen.

Concreet voorbeeld: je belegt €10.000 voor 20 jaar, en de markt levert gemiddeld 7% bruto rendement per jaar. Met een TER van 0,10% groeit je inleg naar circa €37.900. Met een TER van 0,60% groeit diezelfde inleg naar circa €34.600. Dat is ruim €3.300 minder, uitsluitend veroorzaakt door het kostenverschil. En dat is zonder eventuele transactiekosten bij aan- en verkoop.

Thematische ETF's zijn gemiddeld ook jonger en kleiner dan brede indexfondsen. Kleinere fondsen hebben hogere bied-laat-spreads en zijn gevoeliger voor liquiditeitsrisico bij marktschommelingen. Als een thematisch fonds te weinig vermogen aantrekt, kan de beheerder besluiten het te sluiten, zoals in 2025 meerdere keren gebeurde.

Kosten bepalen op lange termijn een groot deel van je netto rendement. Een verschil van 0,5% per jaar tikt over 20 of 30 jaar flink aan. Dit is mede de reden waarom brede, goedkope indexfondsen door de meeste financieel economen worden aanbevolen als kern van een portefeuille.

Presteren thematische ETF's echt beter dan een brede index?

De gangbare aanname is dat thematische ETF's profiteren van hypes en daarmee een hoger rendement leveren. De data zijn nuchterder. Uit Morningstar-onderzoek blijkt dat slechts 9% van de wereldwijde thematische fondsen erin slaagde zowel te overleven als een brede wereldindex te verslaan, gemeten over de vijftien jaar tot medio 2024. Meer dan 60% van alle thematische fondsen van de afgelopen vijftien jaar bestaan inmiddels niet meer.

Een studie van 526 gespecialiseerde ETF's, gepubliceerd als NBER Working Paper, vond een gemiddeld risicogecorrigeerd onderrendement van 3,1% per jaar na kosten, gemeten over de vijf jaar na lancering. Fondsen worden doorgaans gelanceerd op het hoogtepunt van de interesse, op het moment dat de onderliggende bedrijven al duur zijn geprijsd.

Nog opvallender is het gedragsgat. Over een periode van vijf jaar leverden thematische fondsen gemiddeld 7,3% totaalrendement. Maar beleggers in die fondsen verdienden gemiddeld slechts 2,4%. Het verschil? Beleggers stapten in op piekmomenten en verkochten bij dalen. Die timing-fouten kosten meer rendement dan het fonds zelf teruggeeft.

Dat betekent niet dat thematische ETF's altijd onderpresteren. Wie vroeg instapte in AI- of defensiefondsen boekte in 2024-2025 significante koerswinsten. Maar dat juiste moment prikken vereist geluk of diepgaand inzicht dat de meeste particuliere beleggers niet hebben. Een hoog rendement zonder bijbehorend risico bestaat niet, en wie dat belooft is onbetrouwbaar.

Welke broker gebruik je voor thematische ETF's?

Thematische ETF's zijn beschikbaar bij de meeste Nederlandse en Europese brokers. Uit ons broker-onderzoek blijkt: bij 14 van de 20 door ons onderzochte brokers kun je zonder minimum storting beginnen. Dat maakt het laagdrempelig, maar vergelijk altijd transactiekosten en het beschikbare fonds-aanbod voordat je kiest.

DEGIRO is een logische keuze voor actieve ETF-beleggers die regelmatig thematische fondsen willen kopen. Het platform biedt een breed ETF-aanbod inclusief niche-thema's, lage transactiekosten en staat onder toezicht van de AFM, DNB en BaFin. Nadeel: je kunt geen fractionele aandelen kopen, waardoor je het volledige aandelenbedrag per aankoop nodig hebt.

Trade Republic is geschikt voor beginners die laagdrempelig willen starten. De minimale inleg is €1, de app is gebruiksvriendelijk en er is een auto-invest functie waarmee je maandelijks automatisch kunt bijkopen in een geselecteerde ETF. Nadeel: het ETF-aanbod is beperkter dan bij DEGIRO, en een deel van de rente-inkomsten op je cash saldo gaat naar Trade Republic zelf.

Finst is een Nederlandse broker onder toezicht van de AFM en DNB. Het platform richt zich op beginners en biedt een Nederlandstalige omgeving. Handig als je waarde hecht aan lokaal toezicht en Nederlandstalige support. Het aanbod aan thematische ETF's is kleiner dan bij internationale platformen, wat een beperking kan zijn als je specifieke nichefondsen zoekt.

Kies de broker die past bij wat jij wilt beleggen, niet de broker met de mooiste reclame. Vergelijk kosten, aanbod en regulering via het volledig overzicht van de beste brokers.

Onze kijk op thematische ETF's

Thematische ETF's zijn verleidelijk: ze spelen in op trends die je begrijpt en gelooft. Maar wij kijken nuchter naar de cijfers. Slechts 9% van deze fondsen overleeft én verslaat een brede wereldindex over 15 jaar. De meeste worden gelanceerd op het piek van de hype, precies wanneer de aandelenkoersen er al flink in lopen.

Kosten zijn een directe aftrekpost die je niet kunt wegbeleggen. Een TER van 0,60% in plaats van 0,10% kost je op €10.000 belegd vermogen over 20 jaar meer dan €3.000 aan gemist eindvermogen. Dat is geen detail, dat is structureel geld dat je portefeuille verlaat zonder dat je er iets voor terugkrijgt.

Wij denken dat spreiding via brede ETF's voor de meeste beginners verstandiger is dan gokken op een enkel thema. Een thematische ETF kan een zinvolle aanvulling zijn op een al gespreide portefeuille, maar is geen vervanging. Beleg bovendien alleen met geld dat je voorlopig kunt missen en laat je niet opjagen door trending thema's of koersbewegingen.

Een hoog rendement zonder risico bestaat niet. Wie dat belooft, is onbetrouwbaar. Thematische ETF's kunnen sterk stijgen, maar ook hard dalen of worden opgeheven. Dit is geen persoonlijk beleggingsadvies: bij vragen over jouw specifieke situatie is een onafhankelijk financieel adviseur de aangewezen persoon.

Bronnen

• ETFGI: Thematic ETF assets globally +49.6% in 11 months 2025
• Investment Officer: Europese thema-ETFs naar recordomvang door defensie en AI
• Financial Investigator: VanEck defensie-ETF grootste thematische ETF Europa
• ETFWorld: ETF Markt Nederland 2025 groeiversnelling
• Morningstar: You're likely going to underperform with a thematic ETF
• NBER Working Paper: Competition for Attention in the ETF Space
• Longbridge Academy: ETF Expense Ratios Comparing Costs Across Markets

Veelgestelde vragen

Wat zijn thematische ETF's?

Thematische ETF's zijn beleggingsfondsen die aandelen bundelen rondom één specifieke trend of sector, zoals AI, defensie, schone energie of de circulaire economie. Ze zijn verhandelbaar op de beurs, vallen doorgaans onder UCITS-regelgeving en bieden meer concentratie maar minder spreiding dan brede indexfondsen. Je kunt je inleg gedeeltelijk of geheel verliezen.

Wat is de populairste thematische ETF?

In Europa werd de VanEck Defense UCITS ETF in 2025 de grootste thematische ETF met een vermogen van meer dan $4 miljard, na een verviervoudiging in slechts zeven maanden. Wereldwijd is iShares de grootste aanbieder van thematische ETF's met $74,4 miljard aan belegd vermogen, goed voor een marktaandeel van 15,9%.

Welke ETF kan jaarlijks met 6,6 procent groeien?

Geen enkele ETF kan een vast jaarlijks rendement garanderen. Brede wereldmarkt-ETF's zoals die op de MSCI World leverden historisch gezien gemiddeld 7 tot 10 procent per jaar nominaal, afhankelijk van de meetperiode. Dat zijn gemiddelden over decennia, geen garantie voor de toekomst. Thematische ETF's laten over het algemeen meer volatiliteit zien dan brede indices. Wie spreekt over gegarandeerde rendementen, is onbetrouwbaar.

Welke thematische beleggingen zijn interessant voor 2026?

Op basis van actuele geldstromen zijn AI-infrastructuur (chips en data centers), defensie, waterbeheer en gezondheidstech de meest besproken thema's voor 2026. Maar populaire thema's zijn vaak al verwerkt in de koers. Instappen op een trending thema betekent niet per definitie dat je nog kunt profiteren van de stijging die al heeft plaatsgevonden.

Zijn thematische ETF's riskanter dan brede indexfondsen?

Ja, over het algemeen wel. Thematische ETF's bevatten doorgaans 25 tot 60 posities in één sector, wat het concentratierisico vergroot. Brede indexfondsen spreiden over honderden of duizenden bedrijven in meerdere sectoren en landen. Bovendien sloot meer dan 60% van alle thematische fondsen van de afgelopen 15 jaar. Als een fonds wordt opgeheven, moet je je positie liquideren, soms op een ongunstig moment.

Hoe kies ik de juiste thematische ETF?

Kijk eerst naar de TER (jaarlijkse kosten), het aantal posities (hoe minder, hoe groter het concentratierisico) en de omvang van het fonds (kleine fondsen lopen meer kans op sluiting). Controleer ook of het fonds UCITS-gecertificeerd is en op welke beurs het verhandelbaar is. Een thematische ETF hoort bij voorkeur een aanvulling te zijn op een al gespreide portefeuille, niet de kern ervan. Dit is geen persoonlijk advies: jouw situatie bepaalt wat passend is.

Hoe pak je thematisch beleggen aan?

Ben je beginner? Start dan met een breed, goedkoop indexfonds als ruggengraat van je portefeuille, zoals een ETF op de MSCI World of FTSE All-World. Voeg een thematische ETF pas toe als je die kern al op orde hebt en je bewust bent van het extra concentratierisico. Beleg alleen met geld dat je voorlopig kunt missen.

Ben je kostenbewust? Vergelijk de TER van elk thematisch fonds dat je overweegt met de kosten van een breed indexfonds. Een verschil van 0,5% per jaar kost je op €10.000 over 20 jaar meer dan €3.000 aan gemist eindvermogen. Dat is geen detail, dat is structureel nadeel.

Ben je een gevorderde belegger? Dan kun je thematische ETF's weloverwogen inzetten als accent op een bestaande, gespreide portefeuille. Beperk het gewicht in je totale portefeuille en wees bereid het thema los te laten als de fundamentals veranderen. Reality check: slechts 9% van de thematische fondsen overleeft én verslaat een brede index over 15 jaar. Dat is de lat.

De eerste stap is een broker kiezen die past bij jouw wensen en beleggingsstijl. Bekijk de beste brokers voor een volledig overzicht, inclusief kosten, aanbod en regulering. Beleggen brengt risico's mee: je kunt je inleg geheel of gedeeltelijk verliezen. Dit artikel is geen persoonlijk beleggingsadvies.